Hoe meet je de mate van automatisering in besluitvorming?

Variaties classificatie raamwerken

Er zijn veel raamwerken voor het classificeren van de mate van automatisering van besluitvorming, elk met hun eigen aanpak, voor- en nadelen. De belangrijkste variaties zijn als volgt:

• Aantal niveaus: van niet automatiseren tot volledige menselijke vervanging, minder of meer gedetailleerde uitsplitsing van de automatisering, zoals weergegeven in tabel 2.
• Aantal en soort taken: voornamelijk informatieverwerking, besluitvorming en actie.
• Taakspecifieke niveaus: verschillende criteria en behoeften voor elk niveau, zoals LOAT in tabel 3.
• Ethische kwesties van automatisering: dit bevat factoren zoals eerlijkheid, verklaarbaarheid, transparantie, veiligheid en het behoud van de mensenrechten.
• Beslissingsladders: Deze worden in sommige categorisatiesystemen gebruikt om verschillende niveaus aan te geven. Deze ladders vertegenwoordigen niveaus van automatisering met toenemende autonomie, beginnend zonder automatisering en evoluerend naar volledige automatisering aan de top.
• Industriespecifieke raamwerken: Er zijn gespecialiseerde categorisatiesystemen in sommige sectoren, zoals de luchtvaart, de gezondheidszorg en de productie, die geschikt zijn voor de unieke vereisten en uitdagingen van die vakgebieden. Tabel 1 toont de SAE-niveaus van automatisering in autorijden.[1].

Generiek niveau voor alle taken

Tabel 2 geeft een zeer praktische classificatie voor het meten van de mate van automatisering [2]. Deze methode gaat uit van vier generieke taken, waarbij elk niveau een taak of reeks taken toewijst aan de mens of de computer, of beide. In deze classificatie vindt geautomatiseerde besluitvorming plaats vanaf niveau 8.

Niveaus per taak

In de praktijk is het vaak lastig om systemen aan een generiek niveau zoals genoemd in tabel 2 toe te wijzen. De Level of Automation Taxonomy (LOAT) in tabel 3 probeert dit op te lossen door per taak niveaus te formuleren [3].

De auteurs in kwestie onderscheiden vier taken: informatie verzamelen, informatie analyseren, acties selecteren en acties uitvoeren. Voor elke taak zijn 5 tot 8 automatiseringsniveaus op maat ontwikkeld. Deze beginnen met een standaardniveau (0) dat overeenkomt met handmatige taakuitvoering en loopt tot volledige automatische taak. Niveau (1) gaat uit van menselijke invoer met eenvoudige externe ondersteuning, wat geen echte automatisch is. Vanaf niveau (2) is er sprake van echte automatisering.

LOAT laat zien dat er niet zoiets bestaat als een 'generiek' automatiseringsniveau voor een systeem, maar dat het altijd per taak moet worden beoordeeld. Een geautomatiseerd systeem kan ook enkele van deze vier taken ondersteunen, elk met een verschillende mate van automatisering. Ten slotte laat dit systeem zien hoe automatisering van invloed is op hoe mensen worden geholpen bij het uitvoeren van hun taken.

Kritiek op LOAT

Naast het nadeel dat het lastig is om een algoritme eenduidig te classificeren met behulp van de LOAT-aanpak, ontbreken ook twee perspectieven.

Zo ontbreekt de functie van mensen en computers bij het bouwen van een algoritme voor een geautomatiseerd systeem. De persoon in een expertsysteem definieert de regels en stappen die een algoritme gebruikt. Ook dit kan grotendeels worden geautomatiseerd door gebruik te maken van kunstmatige intelligentie (AI).

Dit construeren van een besluitvormingsmodel zou aan de classificatie in tabel 2 kunnen worden toegevoegd. Deze uitbreiding kent twee niveaus: modelleren door mensen (expertsystemen, niveau 0) of computers (AI, niveau 1). LOAT negeert ook ethische overwegingen. Dit maakt het ook eenvoudig om de classificatie te verbreden. Deze ethische aspecten kennen drie niveaus: mensen hebben overzicht, mensen houden toezicht en volledige automatisering, waarbij menselijk ingrijpen geen rol speelt.

Symbio6 & automatiseringsniveaus

Het automatiseringsniveau is een belangrijk criterium voor het beschrijven en vergelijken van geautomatiseerde besluitvormingsalgoritmen. Symbio6 helpt klanten bij het kiezen van de geschiktste classificatie voor hun situatie.