AI en digitalisering in hoofdlijnenakkoord 2024 – 2028

Wetenschappelijke standaarden en transparantie

"Er komt een wetenschappelijke standaard voor het gebruik van modellen en algoritmes. Beide moeten openbaar en navolgbaar zijn. De bijsluiter maakt duidelijk waarvoor ze wel en waarvoor ze niet bedoeld zijn en gebruikt kunnen worden."

Digitalisering door de overheid

"Gebruik van AI (artificiële intelligentie) door de overheid biedt voordelen maar wordt ook aan voorwaarden gebonden zodat veiligheid, privacy en rechtsbescherming geborgd zijn."

"De overheid, waarbij de kennis van digitalisering moet worden versterkt ..."

"De rechtspleging wordt sneller en effectiever door regie op de digitalisering door de Raad voor de Rechtspraak."

"Om voetbalhooligans harder aan te pakken, bijvoorbeeld naar Engels model, worden extra maatregelen getroffen. Er wordt vaker een (digitale) meldplicht voor personen met een stadionverbod opgelegd en er wordt een vergunning verleend per (risicovolle) wedstrijd."

Dienstverlening en bereikbaarheid van de overheid

"De bereikbaarheid van overheidsorganisaties voor burgers moet omhoog, onder meer door daadwerkelijke verruiming van de mogelijkheden, tijden en locaties voor contacten in persoon, meer tijdig en adequaat telefonisch contact en grotere beschikbaarheid van hulp bij digitaal contact."

"Bestaande niet-digitale communicatie door de overheid met burgers wordt gehandhaafd."

"De NPO moet inzetten op digitalisering en het bereiken van het jongere publiek."

Bescherming tegen digitale dreigingen en cyberveiligheid

"... en de maatschappij worden weerbaar gemaakt tegen desinformatie en ‘deepfakes’.

"Bescherming van de nationale veiligheid en bestrijding van radicalisering en terrorisme zijn in handen van de veiligheidsdiensten en de NCTV. De bevoegdheden van de diensten in verband met de digitale ontwikkelingen worden in de wetgeving aangepast; de WIV wordt zo snel mogelijk geactualiseerd."

"Er komt onderzoek naar een veiligheidsorganisatie met taken en bevoegdheden als het DGSI in Frankrijk."

"De aanpak van digitale dreigingen door statelijke actoren en cybercriminelen wordt versterkt; intensieve samenwerking tussen overheid, veiligheidsdiensten, wetenschap en bedrijfsleven wordt bevorderd."

"Maximumstraffen voor cybercriminaliteit worden verhoogd. De bevoegdheden en middelen van de veiligheidsdiensten worden uitgebreid voor het tegengaan van economische spionage."

"Elektronica, zoals scanapparatuur, wordt afgebouwd in strategisch belangrijke sectoren en diensten vanuit landen met verhoogde spionagerisico’s. Spionage wordt strenger bestraft."

"Het versterken van de digitale slagkracht van onze inlichtingendiensten en van de cyberveiligheid bij defensie heeft prioriteit."

"Met behulp van digitale apparatuur zoals ANPR-camera’s kan de politie criminelen sneller opsporen. Daarom wordt in grensregio’s bezien of de digitale apparatuur toereikend is."

Innovatie en talentontwikkeling

"De beschikbaarheid van talent, versterking van de kenniseconomie, innovatie en (digitale) infrastructuur krijgen prioriteit."

"Innovatie wordt breed opgevat, dus inclusief voer en management. Innovatie krijgt de ruimte die het verdient, procedures worden aangepast en innovatiemiddelen zo ingericht dat nieuwe vindingen snel juridisch houdbaar toegepast kunnen worden en doelen worden gehaald."

"Er komt een apart innovatieprogramma voor robotisering gericht op het besparen van arbeidskrachten."

Minder ambtenaren

"De groei van het aantal ambtenaren en de inzet van consultants bij (kern-)departementen van de afgelopen jaren wordt meer dan teruggedraaid, waarbij uitvoerende diensten worden ontzien. Deze taakstelling wordt gekoppeld aan het verminderen van regels en administratieve lasten voor de samenleving en de uitvoering."

Budgettaire bijlage hoofdlijnenakkoord

Ook in de bijlage worden verschillende onderwerpen behandeld met betrekking tot AI, digitalisering en aanverwante zaken. Hier zijn enkele relevante passages:

Digitale zorg

"(47) Versnelling opschaling digitale zorg in de wijkverpleging (Zvw). Deze maatregel richt zich op de implementatie en opschaling van bestaande digitale zorgtoepassingen in de wijkverpleging. Door dit te versnellen en te verbreden naar andere doelgroepen en de werkprocessen hierop aan te passen stijgt de arbeidsproductiviteit."

"(48) Versnellen opschaling digitale zorg in verpleeg- en gehandicaptenzorg (Wlz). Deze maatregel richt zich op de implementatie en opschaling van bestaande digitale zorgtoepassingen in de verpleegzorg en de gehandicaptenzorg in de Wlz. Door dit te versnellen en te verbreden naar andere doelgroepen en de werkprocessen hierop aan te passen stijgt de arbeidsproductiviteit."

Structurele verlaging van de uitgaven

"(26) Terugdraaien groei apparaat rijksoverheid (kerndepartementen, externe inhuur Roemernorm en communicatie). Tussen 2018 en 2022 kwamen er circa 25.000 FTE's aan rijksambtenaren bij, een toename van 22 procent. Het doel is de apparaatsuitgaven structureel te verminderen met 22%. Dit is een stevige ingreep op het ambtelijk apparaat van de kerndepartementen (niet zijnde uitvoeringsorganisaties), die niet is op te vangen door efficiënter te gaan werken maar vraagt om duidelijke keuzes in de kerntaken van de rijksoverheid zoals verwoord in het hoofdlijnenakkoord. Als onderdeel van de nieuwe aanpak worden verder allereerst de uitgaven aan externe inhuur rijksbreed verlaagd tot de Roemernorm (kerndepartementen en uitvoeringsorganisaties). Ook worden allereerst de werkzaamheden voor communicatie teruggebracht tot het niveau van 2018. De onderdelen van de rijksdienst die werken aan de NAVO-doelstellingen, de NCTV, de AIVD en MIVD zijn uitgezonderd gelet op het belangrijke werk dat zij verrichten voor de veiligheid van Nederland. In het hoofdlijnenakkoord worden hiervoor juist extra middelen vrijgemaakt."

"(67) Budget voor InvestNL. Voor de activiteiten van InvestNL wordt 1 miljard euro extra beschikbaar gesteld."

"(68) Nationaal Groeifonds uitfaseren. De afspraken van de rondes 1 tot en met 3 worden nagekomen. De rondes 4 en 5 komen te vervallen. Hierdoor wordt 6,8 miljard minder uitgegeven."

"(69) Het Fonds Onderzoek en Wetenschap wordt verlaagd met 1,1 miljard euro."